Stratégie de refonte régionale au Vietnam : L'impact profond de l'ajustement des divisions administratives sur la synergie des pôles industriels et la compétitivité régionale

Chiến lược tái cấu trúc khu vực Việt Nam: Tác động sâu rộng của việc điều chỉnh phân chia hành chính đối với sự cộng hưởng của các cụm công nghiệp và năng lực cạnh tranh khu vực

Gần đây, Việt Nam đã công bố kế hoạch tái cơ cấu sáu khu vực kinh tế - xã hội tổng hợp. Động thái này nhằm xây dựng các hành lang phát triển mạnh mẽ hơn, tăng cường tính bổ sung giữa các khu vực và nâng cao năng lực cạnh tranh tổng thể. Kết hợp với việc điều chỉnh theo "Quy hoạch tổng thể quốc gia giai đoạn 2021-2030" được Chính phủ phê duyệt vào tháng 10 năm 2025, việc tái cấu trúc hành chính lần này không chỉ là sự thay đổi về ranh giới địa lý mà còn là một sự chuyển đổi sâu sắc trong logic quản trị kinh tế khu vực và bố trí công nghiệp vĩ mô của quốc gia.

Bối cảnh chiến lược: Từ phân chia khu vực đến cộng hưởng thống nhất

Trong quá khứ, việc phân chia sáu khu vực của Việt Nam đã xác định rõ ranh giới giữa vùng núi và ven biển. Tuy nhiên, Nghị quyết số 81/2023/QH15 và Nghị quyết số 60-NQ/TW được thông qua vào tháng 4 năm 2025 đánh dấu một bước ngoặt lớn trong chiến lược quốc gia – sự hợp nhất các biên giới hành chính. Quy hoạch mới sẽ hợp nhất các tỉnh miền núi và nội địa với các khu vực ven biển. Logic cốt lõi là phá vỡ các rào cản khu vực, thực hiện việc sử dụng tài nguyên một cách cộng hưởng và tối ưu hóa tính kết nối Bắc-Nam, nhằm全面 kích thích động lực tăng trưởng nội sinh của khu vực kinh tế trong khuôn khổ quy hoạch tổng thể quốc gia (tầm nhìn đến năm 2050).

Ý đồ sâu xa của sự hợp nhất này vượt xa việc điều chỉnh ở cấp hành chính. Nó phản ánh sự chuyển đổi của quốc gia Việt Nam từ việc phân chia lãnh thổ truyền thống sang tư duy "hành lang phát triển" có tầm nhìn chiến lược hơn, nhấn mạnh sự liên kết công nghiệp và xây dựng hệ thống dịch vụ hỗ trợ xuyên khu vực.

Phân tích tác động của việc tái cấu trúc khu vực đối với các cụm công nghiệp

Tác động của việc tái tổ chức khu vực đối với hệ sinh thái công nghiệp Việt Nam là đa chiều, đặc biệt thể hiện rõ trong các lĩnh vực then chốt sau:

1. Vùng núi Bắc và Trung Nam: Cân bằng lại nguồn lực và định vị công nghiệp Khu vực trước đây là "Vùng núi phía Bắc và miền Trung Nam", mặc dù diện tích đã thu hẹp, nhưng vẫn là khu vực lớn nhất của Việt Nam với nguồn tài nguyên khoáng sản và đất hiếm phong phú. Giá trị chiến lược của nó nằm ở vị trí gần hành lang kinh tế phía Nam Trung Quốc, tạo nền tảng địa lý cho việc phát triển mạng lưới kinh tế và thương mại mở. Tuy nhiên, các hạn chế về địa hình, cơ sở hạ tầng yếu kém và thiếu hụt lao động vẫn là những nút thắt kìm hãm sức hấp dẫn đầu tư của khu vực.

Chính phủ sẽ tập trung phát triển "Dải công nghiệp Thái Nguyên – Phú Thọ", xác định đây là động lực tăng trưởng cốt lõi của khu vực. Thành phố Thái Nguyên đang chiếm vị trí chủ đạo trong lĩnh vực sản xuất điện thoại thông minh, trong khi Phú Thọ thu hút nhiều khoản đầu tư công nghệ cao và năng lượng tái tạo, bao gồm BYD và Yida của Trung Quốc. Điều này cho thấy, ở những khu vực có nguồn lực hạn chế, sự định hướng chính sách công nghiệp chính xác là chìa khóa để đạt được tăng trưởng, chứ không chỉ phụ thuộc vào việc khai thác tài nguyên đơn thuần.

2.2. Delta du Mêkông : Consolidation du rôle de pôle de haute technologie et de logistique La restructuration de la région du Delta du Mêkông met en évidence son avantage manufacturier central. En tant que zone la plus densément peuplée du Vietnam, sa position dans la chaîne d'approvisionnement de l'électronique et des semi-conducteurs a créé un effet d'écosystème puissant. Par la fusion administrative, l'accent politique sur cette zone sera mis davantage sur son statut de pôle de fabrication de haute technologie et de logistique. Par exemple, la fusion de Bac Ninh et Bac Giang a élargi la concentration de ses parcs industriels, consolidant sa position de nœud clé dans la chaîne d'approvisionnement mondiale de l'électronique et des semi-conducteurs. Parallèlement, le projet d'aéroport international de Gia Binh planifié au niveau national annonce un bond qualitatif dans les infrastructures logistiques de cette région, afin de la soutenir en tant que porte commerciale importante pour l'Asie du Sud-Est et le monde.

3. Région côtière du Nord : Activation du potentiel économique maritime L'ajustement de la « région côtière du Nord » se concentre sur l'activation du potentiel économique maritime côtier. Bien que cette zone soit confrontée aux défis des catastrophes naturelles et du fossé immense entre l'intérieur et la côte, les nouvelles plans se concentreront sur l'amélioration de l'efficacité des ports et des zones économiques côtières, dans le but d'optimiser les liens économiques entre les régions et de mieux soutenir les objectifs de croissance économique nationale globale.

Perspective de recherche politique : De la division administrative à l'avantage concurrentiel à long terme

D'un point de vue d'analyse des politiques industrielles, le cœur de cette refonte régionale ne réside pas dans le changement de nom des unités administratives, mais dans la reconstruction de la logique de synergie industrielle. Le gouvernement tente, par des moyens administratifs, de briser les barrières du protectionnisme local, encourageant ainsi la formation de clusters industriels complémentaires et réalisant ainsi un saut de la croissance régionale dispersée vers un système économique régional intégré.

L'intuition clé est la suivante : L'intégration régionale réussie nécessite des outils de politique industrielle de soutien. Pour des zones industrielles spécifiques comme la ville de Ruan-Phu au Cambodge, l'accent politique devrait passer de la simple approbation foncière à la mise à niveau collaborative de la chaîne de valeur, à l'optimisation de la structure des talents et à l'alignement profond avec les chaînes d'approvisionnement internationales.

Jugement de la compétitivité à long terme : La stratégie de refonte régionale du Vietnam montre son souci d'améliorer la résilience économique régionale. Si les contraintes liées aux infrastructures montagneuses et au manque de main-d'œuvre peuvent être surmontées efficacement, et si le soutien politique aux clusters de haute technologie peut être maintenu efficacement, le Vietnam a le potentiel de créer un pôle de croissance économique plus diversifié et mutuellement soutenu en Asie du Sud-Est. La concurrence future ne sera plus celle d'une seule région, mais celle de l'efficacité de la collaboration entre les « corridors » régionaux.